Góry Kamienne
Beskidzki krajobraz w Sudetach
Góry Kamienne to długie pasmo leżące w Sudetach Środkowych wzdłuż granicy polsko - czeskiej na południe od Gór Sowich, a na północ od czeskiej części Gór Stołowych. Na zachodzie graniczą z bramą Lubawską i Kotliną Kamiennogórską, od północy z Górami Wałbrzyskimi i Sowimi, a także, we wschodniej części, ze Wzgórzami Włodzickimi. Na południu graniczą z Górami Stołowymi, Obniżeniem Mieroszowskim i Kotliną Broumovską. Zdecydowanie przeważająca część pasma leży po stronie polskiej.
Góry Kamienne to pasma górskie ułożone w kształcie asymetrycznego rogala o długości 50 km z końcami opadającymi na południe. Składają się z kilku odrębnych pasm. Patrząc od strony zachodniej mamy: Góry Krucze biegnące północ-południe i dzielące Kotlinę Kamiennogórską na Kotlinę Krzeszowską i Bramę Lubawską (najwyższy szczyt Kralovecky Szpicak 881 m n.p.m.); Wzgórza Krzeszowskie i Czarny Las (niższe wzniesienie z najwyższym punktem 660 m n.p.m. - góra Czuba); oraz dużo masywniejsze już Pasmo Lesistej (z najwyższymi szczytami Lesista Wielka 851 m n.p.m. oraz Dzikowiec Wielki 836 m n.p.m.). Następnie, za niezwykle malowniczym przełomem Ścinawki, w stronę wschodnią aż do Obniżenia Noworudzkiego, ciągną się, zwężając i obniżając aż do Tłumaczowa (przejście graniczne) - Góry Suche - najwyższe, najbardziej masywne i najdłuższe pasmo (Waligóra 936 m n.p.m.). Na wschodzie, wzdłuż Grzbietu Świerkowego, zaczyna równolegle do niego na północy podążać pasmo Wzgórz Włodzickich (Włodzicka Góra 758 m n.p.m.), które jednak idą dalej, aż do Wzgórz Ścinawskich i Kotliny Kłodzkiej. Góry Suche po stronie czeskiej nazywają się Javorzi Hory, a pasmo Gór Kruczych - Vrani Hory.
Geologicznie są to góry zbudowane z pomagmowych skał - melafirów (wydobywanego zresztą na skalę przemysłową jako budulec dróg) i porfiru (charakterystycznie czerwonego).
Na obszarze Pasma Lesistej, oraz najwyższych partii Gór Suchych rozciąga się teren Parku Krajobrazowego Sudety Wałbrzyskie. Ponadto na terenie Gór Kruczych znajduje się rezerwat Kruczy Kamień.
Porośnięte są aż po szczyty sztucznie zasadzonym świerkiem. Leżą bardzo blisko Wałbrzycha, przez co są częstym obiektem wypadów łykendowych jego mieszkańców. W Górach Suchych, pod Przełęczą Trzech Dolin (805 m n.p.m.), mieści się znane schronisko Andrzejówka.
Góry Suche: Waligóra (936 m n.p.m.) • Suchawa (928 m n.p.m.) • Bukowiec (900 m n.p.m.)• Borowa (854 m n.p.m.)
Pasmo Lesistej: Lesista Wielka (851 m n.p.m.) • Dzikowiec Wielki (836 m n.p.m.)
Czarny Las: Czuba (660 m n.p.m.) • oraz Góra Ziuty (Wzgórza Krzeszowskie - 631 m n.p.m.)
Góry Krucze: Szeroka (844 m n.p.m.) • oraz Kralovecky Szpiczak (881 m n.p.m.)
W okolicy Gór Kamiennych, oraz w ich obrębie mieszczą się następujące miejscowości: Tłumaczów, Świerki, Głuszyca, Jedlina Zdrój, Unisław Śląski, Rybnica Leśna, Sokołowsko, Boguszów Gorce, Mieroszów, Krzeszów, Chełmsko Śląskie, Lubawka, Kamienna Góra.
Pomiędzy Górami Kamiennymi, a Sowimi leżą: Głuszyca (w niej przejście graniczne Głuszyca - Janowiczki) i Jedlina Zdrój.
Po stronie czeskiej należy wyróżnić: Janowiczki, Herzmankowice, Ruprechtice i Viżnov, oraz Mezimesti i Broumov.
Pasmo Gór Kamiennych ze względu na wulkaniczne pochodzenie skał przybiera fantastyczne i ostre kształty przez co podobne są one do Beskidów i niskich Bieszczad. Kształty szczytów często przybierają kształt stromych stożków bez charakterystycznych dla Sudetów spłaszczeń. Są one atrakcyjne zwłaszcza dla pieszych turystów, gwarantując mimo niedużej zdawałoby się wysokości, wymagający szlak grzbietowy, który może do złudzenia przypominać analogiczny szlak w Małych Pieninach. Natomiast drogi leśne i samochodowe tworzą bardzo atrakcyjne krajobrazowo szlaki dla rowerzystów. Okolice Andrzejówki i Sokołowska to miejsce słynnego Biegu Gwarków. Dobre jak na tę wysokość warunki klimatyczne, oraz niepowtarzalny nigdzie w Sudetach krajobraz plasują wysoko ten teren wśród innych terenów do uprawiania narciarstwa biegowego. Ponadto po czeskiej stronie w Janoviczkach oraz przy schronisku Andrzejówka znajdują się wyciągi narciarskie. Także w Boguszowie Gorcach znajduje się na stoku Dzikowca jedna z najbardziej atrakcyjnych w Sudetach tras zjazdowych, oraz stary wyciąg górniczy. Niestety od paru lat jest to teren nie użytkowany.
Widoki z partii szczytowych obejmują często tereny od Śnieżnika po Śnieżkę.
Do zwiedzenia, spośród licznych ciekawych miejsc, poleca się zwłaszcza: Wyżynę Unisławską, okolice Sokołowska i Andrzejówki, Rezerwat Kruczy Kamień, Czerwone Skałki pod Suchawą, szczyt Waligóry, ruiny zamków Wojaczów, Radosno i Rogowiec. Ponadto koniecznie należy odwiedzić Krzeszów z barokowym kościołem, oraz z zabytkowym klasztorem cystersów, a także Chełmsko Śląskie z zabytkowymi XVIII-wiecznymi drewnianymi domkami tkaczy.
W Górach Kamiennych występują wysokie opady 800 - 900 mm i długo zalegająca pokrywa śnieżna, które kontrastują z suchym charakterem gleby. Wynika to ze specyficznej budowy geologicznej, przez co góry "nie trzymają wody".
